Hiện tượng lạ nhưng không mới

Mùa hè này, đã có khá nhiều cầu thủ tại Premier League chuyển sang khoác áo một CLB khác trong cùng giải đấu. Song cảm giác rằng xu hướng này đang tăng lên thực tế chỉ là... ảo giác.

Tính đến thời điểm hiện tại, những thương vụ như vậy chỉ chiếm 25% tổng số tân binh của Premier League (không tính các hợp đồng cho mượn) trong kỳ chuyển nhượng đang diễn ra - mức thấp nhất trong 5 mùa hè gần đây.

Tuy nhiên, cảm giác "đang tăng" lại đến từ tầm vóc của các bản hợp đồng. Noni Madueke rời Chelsea sang Arsenal, Bryan Mbeumo và Matheus Cunha gia nhập Man United lần lượt từ Brentford và Wolves, còn Newcastle chiêu mộ Anthony Elanga từ Nottingham Forest.

Trong khi ấy, Tottenham giành được chữ ký của ngôi sao chạy cánh Mohammed Kudus từ West Ham, Chelsea bổ sung Joao Pedro của Brighton và Liam Delap từ Ipswich Town.

Những thương vụ hướng về nhóm Big Six truyền thống của Premier League luôn tạo ra nhiều tiếng vang nhất. Bên cạnh các cái tên kể trên, Milos Kerkez, Rayan Ait-Nouri và Christian Norgaard lần lượt chuyển tới Liverpool, Man City và Arsenal càng củng cố thêm một nhận định: các CLB giàu có đang "thu hoạch" nhân T từ khắp bảng xếp hạng.

Dù tỷ lệ các thương vụ nội bộ Premier League đang thấp hơn mức trung bình nhiều năm qua, nhưng phần lớn lại là các bản hợp đồng mà Big Six đưa về từ phần còn lại của giải đấu.

Big Six ở đây được hiểu là những CLB giàu nhất kể từ năm 2010: Arsenal, Liverpool, Man United, Chelsea, Man City (sau khi Abu Dhabi United Group tiếp quản năm 2008) và Tottenham (hưởng lợi từ tiền Champions League lần đầu vào 2010).

Mùa hè này, 39% số thương vụ giữa các CLB Premier League là các bản hợp đồng Big Six chiêu mộ cầu thủ từ phần còn lại của giải đấu - tỷ lệ cao nhất kể từ 2010.

Điều này không đơn giản chỉ vì nhóm Big Six mua nhiều hơn nói chung.

Từ năm 2015 đến 2019, Arsenal, MU, Liverpool, Tottenham, Chelsea và Man City chủ yếu săn tìm T năng từ nước ngoài, với tỷ lệ tân binh mùa hè (không tính cho mượn) từ phần còn lại của Premier League chưa bao giờ vượt quá 15%.

Những thương vụ như Kevin De Bruyne, Mohamed Salah, Son Heung-min, William Saliba và Jorginho cho thấy cái gọi là đáng đồng tiền bát gạo. Khi đó, tiềm năng ở các CLB châu Âu hấp dẫn hơn so với các đội ngoài Big Six ở Premier League.

Tuy nhiên, vài năm gần đây, nhóm Big Six dần chú ý hơn tới các bản hợp đồng nội bộ giải đấu. Mùa hè này, 27% số tân binh của Big Six đến từ các CLB ngoài nhóm này - cũng là mức cao nhất kể từ 2010.

Nguyên nhân nằm ở đâu?

Có hai nguyên nhân chính đứng sau xu hướng này.

Nguyên nhân đầu tiên: EPPP (Elite Player Performance Plan) - kế hoạch phát triển cầu thủ trẻ ưu tú ra mắt năm 2012 đã giúp các lò đào tạo tại Anh sản sinh ra nhiều T năng chất lượng hơn. Neil Saunders, giám đốc bóng đá của Premier League cho biết: "Chúng tôi cần một sự thay đổi rõ rệt. EPPP ra đời từ bối cảnh cho rằng cầu thủ Anh, và cầu thủ trưởng thành từ hệ thống của chúng ta chưa giỏi về kỹ thuật hay chiến thuật như các đồng nghiệp châu Âu".

Thương vụ Delap từ Ipswich sang Chelsea nối tiếp các trường hợp như Dominic Solanke từ Bournemouth tới Tottenham (2024) hay Declan Rice từ West Ham sang Arsenal (2023) - những cầu thủ nội địa được phát triển hoàn thiện cuối cùng vẫn về tay Big Six.

Nguyên nhân thứ hai: tiềm lực T chính khổng lồ của Premier League.

Theo báo cáo T chính thường niên mới nhất của UEFA, tổng doanh thu của Premier League năm 2023 đạt 7,1 tỷ euro - gần bằng tổng của La Liga và Bundesliga cộng lại. Điều này lý giải vì sao các cầu thủ tiềm năng tại những CLB ngoài Big Six thường ở lại nước Anh, nơi các đội giàu nhất sẵn sàng trả phí chuyển nhượng cao và lương khủng.

Khoản thu từ bản quyền truyền hình là một phần quan trọng, với gói bản quyền nội địa mới 4 năm (từ 2025/26) trị giá tổng cộng 6,7 tỷ bảng. Sự tăng vọt kể từ chu kỳ 2016 đến 2019 (5,1 tỷ bảng so với 3 tỷ bảng ở chu kỳ trước) đã giúp các CLB chi tiêu mạnh hơn, kể cả những đội ngoài Big Six, để mua cầu thủ từ châu Âu như Youri Tielemans (từ Monaco sang Leicester năm 2019) hay Amadou Onana (từ Lille sang Everton năm 2022).

Trong giai đoạn 2016 đến 2018, tỷ lệ tân binh từ ngoài Vương quốc Anh & Ireland của các CLB ngoài Big Six đạt 51%, sau đó giảm còn 46% (2019 đến 2022) rồi tăng trở lại 51% ở chu kỳ 2022 đến 2025.

Kể từ năm 2016, Pháp dẫn đầu số cầu thủ đến Premier League (72 người), tiếp theo là Tây Ban Nha (60), Đức (59) và Italia (43). Đáng chú ý, họ không chỉ tìm ở hạng dưới mà chủ yếu lấy trực tiếp từ các giải VĐQG hàng đầu châu Âu.

Một số ví dụ: Wolves mượn Matheus Cunha từ Atletico kèm nghĩa vụ mua đứt vào hè 2023, sau đó bán cho MU tháng 6/2025; Brighton mua Marc Cucurella từ Getafe năm 2021 rồi Chelsea mua lại năm 2022.

Các CLB có độ tuổi trung bình thấp nhất khi mua cầu thủ kể từ năm 2016 là Brighton và Brentford - mô hình "mua trẻ, bán giá cao". Brighton đã có Joao Pedro, Cucurella, Yves Bissouma, Moises Caicedo, Alexis Mac Allister, còn Brentford thì có David Raya và Mbeumo.

Tính theo tỷ lệ mua từ nước ngoài, Brighton đứng thứ ba (74%), sau Leeds (75%) và Wolves (81%). Wolves đặc biệt tập trung vào thị trường Bồ Đào Nha từ khi thăng hạng lên Ngoại hạng Anh năm 2018.

Nhiều cầu thủ gia nhập các đội này được gài điều khoản cho phép Big Six mua lại với mức giá nhất định. Với tiềm lực T chính, Big Six dễ dàng trả phí đó thay vì tìm kiếm một phương án rẻ hơn ở thị trường chưa khai phá, chấp nhận "Premier League premium" để lấy cầu thủ đã chứng minh năng lực và hòa nhập với cuộc sống ở Anh.

HLV Ruben Amorim của MU từng nói: "Bạn xem Matheus Cunha thi đấu mỗi cuối tuần trước những đối thủ mà bạn sẽ gặp và điều đó giúp bạn chắc chắn hơn trong khâu chọn cầu thủ".

Sự phát triển của các học viện bóng đá Anh, cộng với việc các CLB ngoài Big Six thu hút được nhân T quốc tế, đã biến Premier League thành "cái chợ" hoàn hảo cho nhóm CLB giàu nhất.

Mùa hè 2025 chính là "mùa gặt" ở Premier League.