Một cuộc cách mạng âm thầm đang diễn ra ở trung tâm hàng công tại CLB Premier League. Những số 9 cao kều không còn là hình ảnh hoài niệm của quá khứ, mà đã trở thành một mắt xích được tính toán kỹ trong cỗ máy chiến thuật hiện đại. 

Mùa hè 2025 chứng kiến làn sóng CLB đầu tư vào những trung phong đẳng cấp, sở hữu thể hình vượt trội - nhiều người cao trên 1m90 - với tần suất chưa từng có. Xu hướng này cho thấy một sự dịch chuyển chiến thuật sâu sắc, tái định nghĩa vai trò và khẳng định rằng chiều cao, sức mạnh lẫn khả năng làm tường - những phẩm chất từng thuộc về "số 9 kiểu cũ", đang trở lại và giữ vị trí trung tâm trong bóng đá ngày nay.

Thực tế là cách đây vài năm, điều này còn có vẻ lỗi thời. Trong kỷ nguyên mà "số 9 ảo", các tiền đạo cánh bó vào trong cùng sơ đồ tấn công hoán đổi liên tục lên ngôi, trung phong cao to tưởng như đã tuyệt chủng. Song giờ đây, họ không chỉ trở lại, mà còn trở thành nhân vật chính.

Từ hoài niệm tới tất yếu

Dẫn đầu là Erling Haaland của Man City. Cao 1m95, tiền đạo người Na Uy không chỉ là "cỗ máy cơ bắp". Anh là một hiện tượng với 85 bàn sau hai mùa tại Premier League, nhưng hơn cả con số, đó là một mối đe dọa thường trực buộc hàng thủ phải thay đổi cả hệ thống và cắt cử hai người kèm. Hồ sơ của Haaland vừa là hình mẫu, vừa là chất xúc tác cho xu hướng mới.

Khắp giải đấu, các CLB đang nối gót. Arsenal chiêu mộ Viktor Gyokeres (1m93), người đã gây ấn tượng ở giai đoạn tiền mùa giải với khả năng di chuyển không bóng và liên kết lối chơi. MU đã sở hữu Benjamin Sesko (1m93), còn Liverpool bổ sung Hugo Ekitike (1m91).

Chelsea, trong hành trình tìm kiếm "số 9" ổn định, mang về Liam Delap (1m88) và Joao Pedro (1m85), vừa có sức mạnh vừa có tiềm năng. Chẳng riêng gì các ông lớn mà những đội mới lên hạng như Sunderland, Burnley và Leeds cũng đã đầu tư vào vị trí số 9 để đảm bảo mục tiêu trụ hạng.

Sunderland ký hợp đồng với Wilson Isidor, người ghi 13 bàn ở Championship, trong khi Burnley đặt niềm tin vào Zian Flemming (12 bàn mùa trước) để dẫn dắt hàng công. Leeds chiêu mộ Lukas Nmecha theo dạng chuyển nhượng tự do từ Wolfsburg, kỳ vọng kinh nghiệm của anh sẽ được chuyển hóa thành thành công tại Premier League.

Nhấn mạnh yếu tố chiều cao không phải để trở lại với lối đá thô sơ, mà là câu trả lời cho bài toán phức tạp: làm sao để phá vỡ khối phòng ngự thấp, kéo giãn hàng thủ dâng cao, và đối phó với những đội vừa kỷ luật chiến thuật, vừa đậm chất thể lực.

Sự tiến hóa của vai trò số 9

Đầu những năm 2000, Premier League tràn ngập các "ông kẹ" như Didier Drogba hay Emmanuel Adebayor - những tiền đạo to khỏe, làm tường tốt, săn bàn từ các quả tạt. Rồi tới cuộc "cách mạng Tây Ban Nha". Barca của Pep Guardiola, với kỹ thuật siêu việt và sự di chuyển linh hoạt, biến "số 9 ảo" thành xu hướng. Lionel Messi, Cesc Fabregas hay Francesco Totti được dùng ở vị trí mà việc tạo khoảng trống và kiến tạo được đặt cao hơn những pha không chiến.

Xu hướng này tràn sang nước Anh. Roberto Firmino ở Liverpool trở thành hình mẫu bằng việc lùi sâu, pressing thông minh, tạo điều kiện để Mo Salah và Sadio Mane tỏa sáng. Man City của Guardiola thậm chí nhiều lần chơi không có tiền đạo cắm đúng nghĩa.

Trong bối cảnh ấy, trung phong cao lớn gần như biến mất.

Nhưng bóng đá luôn xoay vòng. Giờ đây, số 9 hiện đại phải là sự lai ghép: thông minh như "số 9 ảo" song mạnh mẽ như trung phong cổ điển. Họ vừa biết lùi sâu liên kết, pressing từ tuyến đầu, vừa kéo giãn hàng thủ bằng những pha bứt tốc ra sau lưng, lại vừa phải thắng thế trong các pha tranh chấp trên không.

Kiểu hồ sơ "lai" này - cao, khỏe, nhanh, kỹ thuật - rất hiếm, và đó là lý do các CLB sẵn sàng trả giá cao.

Vì sao sự thay đổi diễn ra ngay lúc này?

Có nhiều yếu tố đan xen.

• Phòng ngự khối thấp (low block) trở nên phổ biến. Các đội trung bình và nhóm trụ hạng nay chơi chặt chẽ hơn, khiến việc tạo khoảng trống ở 1/3 cuối sân khó hơn. Một trung phong thể hình vượt trội mang lại phương án trực tiếp: thắng tranh chấp, giữ bóng và kéo giãn hàng thủ.
• Bóng bổng trở lại. Với việc các hậu vệ cánh bó vào giữa như tiền vệ, vai trò giữ biên thường thuộc về cầu thủ chạy cánh hoặc wing-back dâng cao - những người thường tạt bóng sớm. Để tận dụng, cần một người đủ thể hình và sức mạnh để kết thúc.
• Tiến hóa của hệ thống pressing. Các HLV muốn tiền đạo vừa chủ động áp sát, vừa tranh chấp các đường chuyền dài nếu đối thủ bỏ qua tuyến giữa. Những mẫu số 9 cao lớn, nhanh nhẹn như Alexander Isak hay Haaland là lựa chọn lý tưởng.
• Yếu tố tâm lý. Một trung phong cao lớn là điểm tựa cả về chiến thuật lẫn tinh thần, là mục tiêu cho đồng đội, nỗi lo cho hậu vệ đối thủ, và thứ khiến khán giả phấn khích. Haaland không chỉ áp đảo về chiến thuật, mà còn tạo hiệu ứng sân khấu.

Đây không phải xu hướng âm thầm. Các CLB Premier League đã chi hơn 230 triệu bảng cho mẫu cầu thủ này trong kỳ chuyển nhượng, con số có thể chạm 500 triệu bảng lúc thị trường đóng cửa.

Các CLB bắt đầu hiểu giá trị của họ không chỉ ở bàn thắng, mà còn ở cấu trúc tấn công. Ví dụ, ngay cả khi không ghi 25 bàn/mùa, Gyokeres vẫn có thể thay đổi hình dạng hàng công: giúp tiền vệ dâng cao, tiền đạo cánh bó vào, và hậu vệ cánh chồng biên thoải mái.

Không còn chỉ là chuyện số lượng bàn thắng, mà là sự ăn khớp và hiệu quả trong hệ thống.

Xu hướng nhất thời hay chuẩn mực mới?

Tiền đạo nhỏ con, nhanh nhẹn vẫn có đất diễn. Những Julian Alvarez, Gabriel Jesus hay Raheem Sterling mang lại kiểu đe dọa khác: lắt léo, thông minh, khó bị áp sát. Nhưng sự trở lại của trung phong cao lớn không phải trào lưu nhất thời, mà là phản ứng chiến thuật trước xu thế bóng đá hiện đại.

Các HLV tìm kiếm sự cân bằng. Hàng công lý tưởng gồm người chạy chỗ, người sáng tạo và một điểm tựa. Ngày càng nhiều đội chọn điểm tựa đó là cầu thủ kết hợp thể hình với kỹ thuật.

Premier League, với nhịp độ và sự va chạm cao, luôn là mảnh đất màu mỡ cho mẫu tiền đạo kiểu như vậy. Điều khác biệt hiện nay là họ được sử dụng với tư duy chiến thuật tinh vi hơn.

Haaland có thể là nguyên mẫu, song điều làm xu hướng này đáng chú ý là sự đa dạng: Gyokeres không phải "máy húc" mà là kẻ chạy chỗ thông minh; Isak không chỉ giỏi đánh đầu mà còn mềm mại trong lối chơi; Sesko vừa tinh tế vừa mạnh mẽ.

Kết luận: Hình hài mới của tiền đạo Premier League

Số 9 ở Premier League lại đang tiến hóa, lần này thành mẫu cầu thủ toàn diện hơn, đòi hỏi nhiều hơn và thú vị hơn. Chiều cao trở lại, nhưng không đánh đổi sự khéo léo hay trí tuệ. Thể hình lớn đi kèm bộ óc lớn.

Trong một giải đấu nơi mọi chi tiết nhỏ đều quyết định, nơi pressing và bố trí vị trí thường triệt tiêu nhau, sở hữu người biến đường chuyền dài thành cơ hội, hay nửa quả tạt thành bàn thắng, là vô giá.

Vì thế, khi Gyokeres bật cao đánh đầu tung lưới hay Ekitike dùng sức mạnh cướp bóng rồi kiến tạo, hãy nhớ: trung phong cao lớn không phải là di sản đã qua. Họ chính là hiện tại!