• Nhận định bóng đá Man City vs Bournemouth, 23h30 ngày 2/11

Pep Guardiola không né tránh câu hỏi đó.

Mùa này, Man City bị chú ý rất nhiều vì thiếu bàn thắng đến từ các vị trí khác, gần như chỉ có Haaland là ghi bàn đều đặn. Guardiola khẳng định rằng điều đó không thể tiếp diễn.

"Các cầu thủ khác phải bước lên", ông nói sau trận thua Aston Villa cuối tuần trước. "Chúng tôi cần ghi nhiều bàn hơn. Nếu không tạo ra cơ hội thì không sao, nhưng khi đã tạo được thì phải tận dụng. Họ biết điều đó. Chúng tôi đã nói về chuyện này từ lâu rồi. Trong các buổi tập, họ dứt điểm rất tốt, vì vậy họ phải mang điều đó vào trận. Tôi không nghi ngờ gì rằng khi sự bế tắc được phá vỡ, họ sẽ ghi bàn".

Nhưng cho đến khi điều đó xảy ra, Man City vẫn đang sống dựa vào Haaland. Và mức độ phụ thuộc ấy sâu đến đâu?

Xét thuần về bàn thắng, 11 bàn của Haaland chiếm 64,7% tổng số bàn của Man City (17 bàn) tại Premier League mùa này. Nếu tỷ lệ ấy được giữ đến hết mùa - giả sử anh không chấn thương - Haaland sẽ phá kỷ lục trước đây của James Beattie, người ghi 53,5% số bàn của Southampton (23/43) mùa 2002/03.

Câu chuyện tương tự diễn ra khi xét đến chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG). Các cú dứt điểm của Haaland mùa 2025/26 có tổng cộng 8,9 xG, tương đương 56,5% xG toàn đội (15,78) - một con số chưa từng có kể từ khi dữ liệu này được ghi nhận (2012/13).

Dĩ nhiên, vẫn còn thời gian để mọi thứ cân bằng hơn, nhưng vấn đề đáng lo là: không cầu thủ Man City nào ngoài Haaland ghi quá 1 bàn ở Premier League mùa này, và nếu tính cả hai pha phản lưới nhà của trung vệ Burnley, Maxime Esteve, thì anh chính là người "ghi bàn nhiều thứ hai cho Man City".

Phải nói rõ rằng, việc phụ thuộc vào Haaland không phải là lựa chọn tệ - ít nhất anh là một tay săn bàn hàng đầu thế giới, song không có dấu hiệu nào cho thấy điều này nằm trong kế hoạch của Guardiola.

Chủ đề "quá phụ thuộc vào một chân sút duy nhất" vốn không mới. HLV Enzo Maresca của Chelsea từng nói hồi mùa hè rằng ông "thà có 4 hoặc 5 cầu thủ ghi 10-12 bàn mỗi người còn hơn có một người ghi 40 bàn". Ở nước Pháp, HLV Luis Enrique của PSG cũng nói điều tương tự sau khi Kylian Mbappe ra đi, và mùa đó, PSG vô địch Champions League lần đầu tiên trong lịch sử.

Tuy nhiên, phụ thuộc không phải lúc nào cũng xấu, đôi khi nó là chủ đích chiến thuật và mang lại hiệu quả. Vấn đề là, dựa trên lời Guardiola và phong cách quen thuộc của Man City, thật khó tin rằng họ cố tình chơi như vậy.

Trong nhiều năm, một đặc điểm nổi bật giúp Man City của Pep khác biệt chính là số lượng cầu thủ cùng ghi bàn, và điều đó không phải ngẫu nhiên.

"Chúng tôi có rất nhiều cầu thủ ghi bàn. Không thể vô địch nếu chỉ có một hoặc hai người làm điều đó", Guardiola nói hồi tháng 11 năm 2017.

Mùa đó, Man City có 8 cầu thủ ghi từ 5 bàn trở lên ở Premier League trên hành trình vô địch, và họ lặp lại điều đó ở mùa sau. Tương tự, mùa 2020/21, Man xanh có 7 cầu thủ ghi ít nhất 5 bàn còn mùa 2021/22 là 8 cầu thủ.

Đáng nói, trong hai mùa sau cùng đó, Man City vô địch mà không có trung phong thực thụ ngoài Gabriel Jesus - vốn không phải tay săn bàn hạng nặng. Khi ấy, nhiều người cho rằng Man City "thiếu" một tiền đạo kiểu cổ điển, và chính vì thế, họ mới chiêu mộ Haaland.

Haaland ngay lập tức giúp Man City đoạt "cú ăn ba" lịch sử trong mùa đầu tiên, nên thật khó để nói rằng anh khiến họ yếu đi. Nhưng câu chuyện về sự phụ thuộc đã xuất hiện từ mùa trước và giờ thì đang bùng nổ.

Đây chính là nghịch lý của bóng đá hiện đại: nếu bạn có một người ghi bàn chủ lực, mọi người sẽ nói đội bạn phụ thuộc vào anh ta. Còn nếu bạn không có ai ghi đều, họ lại bảo bạn "thiếu một tiền đạo 20 bàn mỗi mùa".

Guardiola tin rằng đây không phải trạng thái bình thường của đội ông. Những cầu thủ trẻ như Savinho, Oscar Bobb, Jeremy Doku vẫn đang phát triển; Tijjani Reijnders từng ghi bàn hai con số ở Serie A; Rayan Cherki sẽ là mối đe dọa lớn khi đủ thể lực; còn Omar Marmoush vừa trở lại sau chấn thương, từng là "ngòi nổ" đáng chú ý mùa trước. Có thể nói, Man City đang thiếu may mắn về nhân sự tấn công.

Vậy có lẽ còn quá sớm để khẳng định họ phụ thuộc Haaland. Nhưng liệu "phụ thuộc" có thực sự là vấn đề khi đội vẫn thắng?

Thống kê cho thấy, các đội vô địch Premier League trung bình có 5,9 cầu thủ ghi ít nhất 5 bàn trong mùa. Dĩ nhiên, vẫn có ngoại lệ, như tập thể "Arsenal bất bại" mùa 2003/04 chỉ có hai người đạt con số đó.

Nhưng phần lớn các nhà vô địch đều thể hiện sức mạnh tập thể trong khâu ghi bàn.

Trong 5 mùa đầu của kỷ nguyên Premier League, MU có trung bình 6,3 cầu thủ ghi ít nhất 5 bàn. Ở giai đoạn vàng son 1998-2003, Quỷ đỏ cũng đạt trung bình 6,5 cầu thủ mỗi mùa.

Còn Man City trong chu kỳ thống trị gần đây với 6 chức vô địch trong 7 mùa đạt trung bình 7,2 cầu thủ ghi ít nhất 5 bàn mỗi mùa, với ba mùa 2017/18, 2018/19, 2021/22 có tới 8 cầu thủ đạt cột mốc này.

Nếu xét độ chênh giữa cầu thủ ghi bàn nhiều nhất và người thứ hai trong cùng đội, chỉ có 9/33 nhà vô địch Premier League có cầu thủ số 1 ghi hơn 10 bàn so với người thứ hai, tức 72,8% các nhà vô địch có sự phân bổ bàn thắng cân bằng hơn.

Ngay cả trong 9 trường hợp kia, "sự phụ thuộc" cũng thường chỉ kéo dài một mùa. Haaland mùa 2022/23 ghi nhiều hơn đồng đội 25 bàn, song mùa sau chỉ còn chênh 8. Cristiano Ronaldo mùa 2007/08 hơn đồng đội 17 bàn, mùa kế tiếp chỉ còn 6. Henry từng vượt trội đồng đội 12 và 16 bàn ở các mùa 2001/02 và 2003/04, nhưng Arsenal không vô địch mùa ở giữa (2002/03) có lẽ vì thiếu các chân sút phụ trợ.

Trung bình, cầu thủ ghi bàn nhiều nhất của đội vô địch chỉ hơn người thứ hai 7,3 bàn, nghĩa là những trường hợp như Haaland (+25), Ronaldo (+17), Henry (+16), Salah (+16) là ngoại lệ cực hiếm.

Tỷ lệ đóng góp bàn thắng của cầu thủ chủ lực trong đội vô địch Premier League trung bình là 26%, nhưng các ngoại lệ kéo tỷ lệ này tăng:

• Haaland mùa 2022/23: 38,3% (36/94)
• Salah mùa trước: 33,7% (29/86)
• Ronaldo 2007/08: 38,8% (31/80)
• Henry 2003/04: 41,1% (30/73)
• Shearer 1994/95: 42,5% (34/80) - kỷ lục.

Tuy nhiên, bóng đá luôn thay đổi. Thời đại "tam tấu tấn công" linh hoạt của những năm 2000-2010 đã qua, và số 9 cổ điển đang trở lại. Một siêu sao có thể thay đổi vận mệnh đội bóng, ví dụ Jamie Vardy.

Nhưng ngay cả những người như Haaland cũng không thể một mình gánh hết bàn thắng nếu mục tiêu là duy trì thành công dài hạn. Dữ liệu cho thấy, các đội vô địch thường có nhiều cầu thủ cùng ghi bàn ổn định, và sự phụ thuộc kéo dài hiếm khi tạo nên một triều đại.

Những đội thành công nhất thường tìm được điểm cân bằng: một chân sút chủ lực được hỗ trợ bởi nhiều cộng sự ghi bàn đều đặn. Một chút phụ thuộc là điều tự nhiên, nhưng phải có phương án B khi nguồn bàn thắng chính tạm cạn.

Vì vậy, có lẽ còn quá sớm để nói rằng Man City mùa 2025/26 đang phụ thuộc vào Haaland. Mọi thứ có thể thay đổi chỉ sau một, hai trận nếu các đồng đội anh bắt đầu "nổ súng".

Còn nếu phải phụ thuộc vào ai đó, thì khó có ai đáng tin hơn Erling Haaland.