Khi diễn viên Keanu Reeves tham gia quảng bá cho bộ phim "Bill & Ted Face the Music" vào năm 2020, ông được yêu cầu lý giải sự căng thẳng trong cốt truyện.

Về bản chất, bộ phim là câu chuyện đối mặt với cái chết: Bill và Ted đã thất bại trong việc sáng tác một bản nhạc có thể đoàn kết toàn thế giới, điều này gây hậu quả nghiêm trọng cho họ và gia đình. Giờ đây, họ phải sáng tác ra bản nhạc ấy để cứu cả vũ trụ. Nếu không, tất cả sẽ sụp đổ.

Sau khi đưa ra một câu trả lời nửa đùa nửa thật theo phong cách nhân vật Ted của mình, Reeves được người dẫn chương trình Stephen Colbert hỏi một câu nghiêm túc hơn: "Anh nghĩ điều gì sẽ xảy ra khi chúng ta chết?".

Reeves ngả người ra sau, hít một hơi thật sâu, suy nghĩ trong giây lát rồi trả lời một cách bất ngờ đầy sâu sắc: "Tôi biết những người yêu thương chúng ta sẽ nhớ đến chúng ta".

Một câu nói ngọt ngào và xúc động.

Tuy nhiên, HLV Pep Guardiola của Man City dường như không đồng tình với quan điểm ấy. Trong buổi họp báo trước trận chung kết FA Cup hồi tháng 5, chiến lược gia người Tây Ban Nha không được hỏi câu hỏi giống như Reeves, song ông cũng đã có những chia sẻ về cuộc đời và di sản của mình cho đến nay.

"Khi chúng ta chết", ông nói. "Gia đình sẽ khóc 2 hoặc 3 ngày, rồi thế là xong - bạn sẽ bị lãng quên. Trong sự nghiệp huấn luyện, có những người giỏi và người không giỏi, điều quan trọng là người giỏi được nhớ đến".

Vị trí của Guardiola trong lịch sử bóng đá đã được bảo đảm. Ông đã giành nhiều "cú ăn ba", là người được cho đã làm thay đổi cả bộ mặt của bóng đá hiện đại. Trong thời gian Pep làm việc tại La Liga và Bundesliga, Tây Ban Nha và Đức đều vô địch World Cup - một chỉ dấu rõ ràng về tầm ảnh hưởng của vị thuyền trưởng 54 tuổi. Đội tuyển Anh vẫn chưa làm được điều đó. Có lẽ năm sau, tại Mỹ?

Dù vậy, bất kể "Tam Sư" có thành công hay không, 8 năm Guardiola dẫn dắt Man City đã làm thay đổi cục diện bóng đá tại xứ sở sương mù. Thế nhưng, cái nhìn u ám của ông về sự ghi nhớ dường như bị ảnh hưởng bởi việc một bộ phận giới bóng đá đã quá nhanh chóng quên đi "cú ăn ba" của Man City tại Istanbul năm 2023.

Có bao nhiêu phần của sự lãng quên đó là vì Man City - vì họ "đáng ra phải làm được điều đó từ lâu rồi"? Bao nhiêu phần là do sự suy giảm nghiêm trọng khả năng ghi nhớ của chúng ta trong kỷ nguyên số? Khi lịch thi đấu ngày càng dày đặc, các đội thi đấu nhiều hơn và thời gian nghỉ giữa các mùa ngắn hơn, bóng đá có lẽ đang bước vào thời đại "mất trí nhớ kỹ thuật số" - hiện tượng mà lượng thông tin khổng lồ trên mạng khiến trí nhớ con người trở nên kém sắc bén.

Mỗi trận đấu dần trở thành một đoạn video ngắn trên Instagram hay TikTok. Ta lướt qua, mỉm cười hoặc bật cười, chia sẻ, rồi quên mất. Rồi lại tiếp tục lướt. Wydad, Al Ain và, ồ, lại là Juventus.

Chẳng phải họ đã gặp nhau hồi tháng 12 năm ngoái rồi sao? Đúng vậy, trong thể thức mới của Champions League - giai đoạn vòng phân hạng. Cảm giác như là chuyện của mùa giải trước rồi, phải không? Dusan Vlahovic đã ghi bàn. Weston McKennie cũng vậy. Bạn còn nhớ chứ?

Trước trận gặp Juventus ở Orlando, Guardiola được một phóng viên của La Repubblica hỏi về Club World Cup và mức độ ông muốn giành chức vô địch.

"Chà, giờ chúng tôi đã ở đây, chúng tôi muốn chơi tốt. Nhưng tôi không biết", ông trả lời bằng tiếng Italia. "Có thể sau 2 hoặc 3 ngày kết thúc giải, mọi người sẽ quên mất nó rồi".

Bị che phủ bởi cát bụi thời gian, bị cuốn đi bởi làn gió sa mạc scirocco của mùa giải mới, chỉ còn lại ánh vàng nhạt của chiếc cúp Tiffany lấp ló dưới lớp cát khi ngày khai mạc Premier League với chuyến làm khách đến Wolves hôm 16/8 đang đến gần.

Nếu Man City vô địch Club World Cup, đó sẽ là niềm tự hào nội bộ trong CLB. Song Guardiola có lẽ đã đúng. Với tính chất mới mẻ của giải đấu và cách nó bị xem nhẹ tại nước Anh, danh hiệu này có lẽ sẽ không được coi là thành tựu gì quá ghê gớm.

Một phần vì tư duy "đảo quốc" của người Anh: họ tin rằng Premier League là giải đấu hay nhất, và đối trọng duy nhất của nó chỉ là Champions League, chứ không phải Club World Cup. Ít nhất là chưa phải.

"Tôi nghĩ chúng ta không nên sống với tâm lý rằng liệu chúng ta có được nhớ đến hay không", Guardiola nói trong cuộc phỏng vấn hồi tháng 5 đó.

Vậy thì mục đích là gì? Tại sao ông gia hạn hợp đồng với Man City thêm 2 năm nữa? Liệu Guardiola tiếp tục làm việc vì ông không biết làm gì khác ngoài bóng đá? Hay ông tìm thấy ý nghĩa gì đó sâu hơn cả sự ghi nhớ?

Sau chiến thắng 5-2 trước Juventus, Guardiola cho biết các học trò đã gửi một thông điệp cho chính họ. Thử thách của mùa giải sắp tới, ông nói thêm, là tái định nghĩa chính mình. Việc mọi người có nhớ tới mùa giải của Man City hay không là điều ông không thể kiểm soát. Nhưng trận thắng 6-0 trước Wydad và 2-0 trước Al Ain, dù sẽ bị lãng quên nhanh chóng, vẫn là một phần trong quá trình mà ông đang chỉ đạo.

Câu hỏi lớn hơn được dành cho chính chúng ta, và cho lịch thi đấu bóng đá: Ít đi vẫn tốt hơn nhiều. Ý nghĩa không nằm ở số lượng, mà nằm ở những điều được chọn lọc. Không chỉ là chứng mất trí nhớ, mà còn là nỗi hoài niệm về những năm tháng xưa cũ: những kỳ World Cup ngắn hơn, những mùa giải ngắn hơn, những giải đấu thực sự quy tụ các đội mạnh nhất từ các châu lục.

Nếu bóng đá "chết đi", chuyện gì sẽ xảy ra? Dĩ nhiên là nó sẽ không chết. Cuộc chơi sẽ vẫn tiếp diễn. Nhưng nếu điều đó xảy ra, những người từng yêu bóng đá có lẽ sẽ nhớ về những ngày tháng được cho là huy hoàng hơn, khi những kỷ niệm được tạo ra là những ký ức có thể sống mãi.