“Thuốc giải” của Man City

Một số người có thể cho rằng phong cách bóng đá đã quay trở lại thời kỳ cũ, nhưng chất lượng gia tăng đồng đều giữa các đội bóng đồng nghĩa với việc chúng ta đang ở trong giai đoạn mà những chi tiết nhỏ được chú trọng hơn bao giờ hết.

Trên toàn giải Ngoại hạng Anh, các đội sẵn sàng chơi với cấu trúc phòng ngự kèm người quyết liệt, điều này buộc các HLV trưởng phải tìm kiếm những giải pháp sáng tạo để khai thác khoảng trống.

Kết quả là các cuộc đấu tay đôi cá nhân trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Những cầu thủ có thế mạnh ở khả năng một đối một đáng giá như vàng, cả khi có bóng lẫn không bóng.

“Khi một đội chơi kèm người, một khi bạn phá vỡ được tuyến đó, bạn phải tấn công thật nhanh”, HLV Pep Guardiola của Man City nói trong một cuộc phỏng vấn gần đây. “Bạn phải phản ứng với cách họ phòng ngự. Nếu họ dâng cao, bạn phải tấn công nhanh hơn. Nếu họ lùi thấp, bạn phải kiên nhẫn hơn. Hiện tại hầu hết các đội đều đủ can đảm để áp sát bạn, nhưng luôn có cách hóa giải. Mọi hệ thống đều có thuốc giải”.

“Thuốc giải” của Guardiola thường đến từ các chuyên gia một đối một của ông.

Trong những năm gần đây, công tác tuyển dụng của Man City hướng đến những cầu thủ có khả năng vượt qua đối thủ trực tiếp — dù là ở khu vực thấp hơn với những pha chạy chỗ không bóng của Tijjani Reijnders, khả năng xử lý trong không gian hẹp của Rayan Cherki bên cạnh Phil Foden, hay những cầu thủ rê bóng bùng nổ như Jeremy Doku, Savinho hoặc Antoine Semenyo.

Những pha tăng tốc chớp nhoáng để mở khóa hàng phòng ngự có thể mang tính quyết định, và giờ đây chúng ta đã có phương pháp để đo lường chúng. Sử dụng dữ liệu từ công ty phân tích bóng đá Gradient Sports, ta có thể xem xét các pha tăng tốc bùng nổ khi có bóng (được định nghĩa là gia tốc từ 3 mét/giây trở lên) để xác định ai là người tìm cách tạo khoảng cách từ tốc độ đi bộ sang một cú bứt phá bất ngờ trong quãng 3 mét.

Ngay cả khi tính đến việc một số cầu thủ ở những đội bóng nhất định có nhiều cơ hội thực hiện các hành động tấn công như vậy hơn, Doku của Man City vẫn nổi bật là người thường xuyên tăng tốc nhất bằng cách đối mặt hậu vệ trước khi lao vọt đi.

“Tôi yêu cầu các cầu thủ chạy cánh ở 1/3 cuối sân phải chơi một đối một”, Guardiola nói trong buổi họp báo hồi tháng 9/2025.

“Tôi có cảm giác rằng khả năng ra quyết định của Jeremy ở 1/3 cuối sân đã cải thiện so với trước đây. Trong quãng 5 hoặc 10 mét, không cầu thủ chạy cánh nào sánh được với Jeremy. Cậu ấy có thể đi trái hoặc phải. Điều đó có nghĩa là bất kỳ ai ở gần cậu ấy cũng sẽ có khoảng trống để thực hiện một quả tạt”.

Gordon là "sát chiêu" của Newcastle

Các con số phản ánh đúng những gì Guardiola quan sát, nhưng sự bùng nổ đó cũng phải trả giá khi Doku và người đồng đội thích rê bóng Savinho đều phải nghỉ thi đấu vì chấn thương cơ trong những tuần gần đây. Trường hợp tương tự cũng xảy ra với Mohammed Kudus của Tottenham Hotspur, người nằm trong nhóm có số pha tăng tốc cao nhất nhưng hiện đang chấn thương đùi.

Những cái tên khác trong biểu đồ cũng đáng chú ý, như Anthony Gordon của Newcastle United, người có một trong những gia tốc nhanh nhất trong quãng 3 mét (5,9 m/s).

Tinh thần làm việc của Gordon luôn khiến anh trở thành mối phiền toái cả khi có bóng lẫn không bóng. Cầu thủ 25 tuổi gần đây nhắc người hâm mộ rằng anh thoải mái khi được HLV Eddie Howe bố trí đá tiền đạo trung tâm cũng như khi chơi ở cánh trái.

“Anthony có những phẩm chất rất tốt ở vị trí đó (tiền đạo trung tâm)”, Howe nói trong buổi họp báo tuần trước. “Cường độ pressing của cậu ấy, cùng với sự hiểu biết chiến thuật về thời điểm và cách thực hiện, đều ở đẳng cấp rất cao”.

Khi có bóng, những pha bứt tốc ấy tỏ ra cực kỳ quan trọng từ vị trí trung tâm khi Gordon tự tạo khoảng trống để kiến tạo cho Jacob Ramsey ghi bàn thắng quyết định trước Tottenham hồi đầu tháng.

Từ thế đứng yên, Gordon xoay trở khi quay lưng về phía khung thành, rồi xoay người và lao lên phía trước trước khi tung đường chuyền tinh tế bằng má ngoài vào khu vực đông người trong vòng cấm cho Ramsey.

Những phẩm chất tương tự cũng khiến hậu vệ đối phương chôn chân khi anh chơi ở cánh. Trước Burnley, Gordon làm chậm nhịp hậu vệ Lucas Pires, chờ cầu thủ người Brazil lao lên rồi bất ngờ tăng tốc dọc biên và tạt bóng bằng chân trái.

Với những pha bứt tốc dữ dội được thực hiện với tần suất cao, không khó hiểu vì sao Gordon được Howe tin tưởng trong việc triển khai lối chơi dựa trên cường độ thể chất cao.

Cũng cần nhắc tới hậu vệ Hugo Bueno của Wolves, một trong số ít hậu vệ nổi bật trên biểu đồ. Để tạo thêm một khoảng trống trước khi tạt bóng, Bueno thường tận dụng khả năng tăng tốc từ trạng thái đứng yên. Dù đội bóng đang xếp cuối bảng, không cầu thủ nào có số quả tạt thành công từ bóng sống nhiều hơn mức 1,6 lần mỗi 90 phút của cầu thủ 23 tuổi.

Trường hợp của Martinez và Anderson

Đi sâu hơn, chúng ta có thể xác định những cầu thủ thực hiện các pha tăng tốc ở khu vực cụ thể nào trên sân.

Tập trung vào 1/3 giữa sân giúp chỉ ra ai là người muốn gia tăng tốc độ trận đấu, dâng lên từ vị trí thấp hơn để phá vỡ cấu trúc phòng ngự của đối phương.

Theo thước đo này, Lisandro Martinez của Man United đứng đầu với 7,4 pha tăng tốc khi có bóng ở khu vực giữa sân. Martinez thường được giao nhiệm vụ phá vỡ các tuyến của đối phương bằng dẫn bóng hoặc chuyền bóng, so với các trung vệ khác như Harry Maguire, Leny Yoro hay Matthijs de Ligt. 

Những con số này phần nào được thúc đẩy bởi số phút anh chơi ở vị trí trung vệ lệch trái trong hệ thống 3-4-2-1 của Ruben Amorim, nơi anh có nhiều quyền tự do dâng cao hơn. Trên thực tế, Martinez vốn luôn được đánh giá cao ở khả năng giúp đội bóng chuyển sang thế chủ động.

Elliot Anderson của Nottingham Forest cũng là một trường hợp thú vị, khi phong độ ấn tượng mùa này giúp anh lọt vào tầm ngắm của nhiều CLB hàng đầu châu Âu.

Được biết đến với khả năng thu hồi bóng bền bỉ và nhãn quan tung ra những đường chuyền xuyên tuyến, khả năng dẫn bóng của Anderson có thể chưa được chú ý nhiều, nhưng anh thường là người mang lại nguồn năng lượng mới khi có bóng.

Một ví dụ điển hình cho pha tăng tốc ở 1/3 giữa sân xuất hiện trong trận Forest làm khách trước Wolves đầu mùa này.

Nhận bóng từ hàng thủ, Anderson hoàn toàn có thể chuyền an toàn để luân chuyển bóng, nhưng thay vào đó anh quyết định lao vào khoảng trống, kéo giãn cấu trúc phòng ngự của Wolves, buộc đối phương phải dồn người và đặt ra câu hỏi chỉ trong một pha bứt tốc.

Chính những phẩm chất dẫn bóng đó có thể được nâng tầm trong một đội bóng kiểm soát thế trận nhiều hơn, khiến Anderson trở thành mục tiêu hấp dẫn với các đội bóng muốn chiêu mộ anh vào mùa hè này.

Đặc biệt trong kỷ nguyên hiện đại của kèm người và những cuộc đấu tay đôi cá nhân, những cầu thủ có thể tăng tốc thoát khỏi đối thủ và phá vỡ tuyến phòng ngự sẽ ngày càng có giá trị, dù ở khu vực thấp hơn hay nơi tuyến đầu sắc bén nhất trên sân.